Zmiany w prawie dotyczącym fotowoltaiki

Rynek fotowoltaiki w Polsce przechodzi dynamiczne zmiany, a nowe regulacje prawne wprowadzają prawdziwą rewolucję dla obecnych i przyszłych prosumentów. Koniec ery opustów i wejście w życie systemu net-billing, wprowadzenie taryf dynamicznych oraz nowe koncepcje, takie jak prosument wirtualny, to kluczowe elementy, które każdy właściciel instalacji PV powinien znać. Zrozumienie tych zasad jest kluczem do maksymalizacji zysków i świadomego zarządzania własną energią.

Koniec ery net-meteringu, witaj net-billingu

Najważniejszą zmianą ostatnich lat jest bez wątpienia przejście z systemu opustów (net-metering) na system rozliczeń wartościowych, czyli net-billing. To fundamentalna zmiana, która redefiniuje opłacalność i sposób funkcjonowania domowych mikroinstalacji fotowoltaicznych.

Czym jest net-billing?

W uproszczeniu, net-billing to mechanizm, w którym prosument sprzedaje nadwyżki wyprodukowanej energii do sieci, a energię pobieraną z sieci kupuje na zasadach ogólnych. W przeciwieństwie do net-meteringu, gdzie sieć działała jak "wirtualny magazyn" energii, tutaj mamy do czynienia z transakcją finansową. Wartość sprzedawanej energii opiera się na rynkowej, miesięcznej cenie, a od 1 lipca 2024 roku – na cenie godzinowej. Oznacza to, że nadwyżki energii są sprzedawane po cenie hurtowej, a energia pobierana jest kupowana po cenie detalicznej, zawierającej opłaty dystrybucyjne i podatki.

Kto jest objęty nowymi zasadami?

Nowy system rozliczeń dotyczy wszystkich prosumentów, którzy zgłosili przyłączenie swojej mikroinstalacji do sieci po 31 marca 2022 roku. Osoby, które uruchomiły swoje instalacje wcześniej, pozostały w systemie opustów na 15 lat, jednak mają możliwość dobrowolnego przejścia na net-billing. Warto o tym pamiętać, ponieważ w niektórych przypadkach, zwłaszcza przy wysokich cenach energii na rynku, nowe zasady mogą okazać się bardziej korzystne.

Taryfy dynamiczne – rewolucja w rozliczeniach

Kolejnym krokiem w ewolucji rynku jest wprowadzenie taryf dynamicznych, które są bezpośrednio powiązane z godzinowymi notowaniami na giełdzie energii. To rozwiązanie, które premiuje świadome i aktywne zarządzanie zużyciem prądu.

Jak to działa w praktyce?

W systemie taryf dynamicznych cena energii elektrycznej zmienia się co godzinę. Oznacza to, że w okresach dużej produkcji z OZE (np. w słoneczne południe) energia może być bardzo tania, a nawet darmowa, podczas gdy w godzinach szczytowego zapotrzebowania (np. wieczorem) jej cena gwałtownie rośnie. Prosument w tym systemie może maksymalizować zyski, sprzedając nadwyżki energii wtedy, gdy jest ona najdroższa, a pobierając ją z sieci (lub z własnego magazynu), gdy jest najtańsza.

Szansa czy zagrożenie?

Taryfy dynamiczne to ogromna szansa dla świadomych użytkowników, zwłaszcza tych wyposażonych w magazyny energii oraz systemy inteligentnego zarządzania domem (smart home). Automatyzacja procesów, takich jak uruchamianie pralki, ładowanie samochodu elektrycznego czy podgrzewanie wody w godzinach z najniższą ceną prądu, może przynieść realne oszczędności. Z drugiej strony, dla osób nieśledzących cen, może to oznaczać ryzyko wyższych rachunków. Ciekawostka: W krajach, gdzie taryfy dynamiczne działają od dawna, zdarzają się nawet ujemne ceny energii, co oznacza, że konsumenci otrzymują zapłatę za jej zużycie!

Nowe pojęcia w świecie OZE

Legislacja wprowadza również nowe formy prosumeryzmu, które otwierają drogę do produkcji własnej energii osobom dotychczas wykluczonym z tej możliwości, np. mieszkańcom bloków.

Prosument wirtualny

To absolutna nowość i przełom. Prosument wirtualny to osoba, która nie posiada instalacji fotowoltaicznej na własnym dachu, ale ma udziały w większej farmie fotowoltaicznej zlokalizowanej w zupełnie innym miejscu. Wyprodukowana energia jest przypisywana do jego rachunku za prąd w miejscu zamieszkania (np. w mieszkaniu w bloku). To rozwiązanie demokratyzuje dostęp do taniej i czystej energii.

Prosument zbiorowy

Ta koncepcja dotyczy mieszkańców budynków wielolokalowych. Mogą oni zainwestować we wspólną instalację fotowoltaiczną (np. na dachu bloku), a wyprodukowana energia będzie rozliczana proporcjonalnie do udziałów poszczególnych lokatorów. To świetny sposób na obniżenie rachunków za prąd w spółdzielniach i wspólnotach mieszkaniowych.

Fotowoltaika obowiązkowa w nowych budynkach?

Unia Europejska stawia ambitne cele klimatyczne, co przekłada się na konkretne regulacje. Jedną z nadchodzących zmian jest obowiązek montażu instalacji fotowoltaicznych na nowych budynkach, wynikający z dyrektywy EPBD (Energy Performance of Buildings Directive).

Co mówią przepisy unijne?

Nowe regulacje zakładają stopniowe wprowadzanie obowiązku instalacji PV:

• Od 2026 roku na wszystkich nowych budynkach publicznych i komercyjnych.
• Od 2029 roku na wszystkich nowych budynkach mieszkalnych.
• Do 2030 roku na istniejących budynkach publicznych przechodzących gruntowny remont.

Jakie będą konsekwencje dla inwestorów?

Dla inwestorów i deweloperów oznacza to konieczność uwzględnienia kosztów instalacji PV już na etapie projektowania. Choć początkowo podniesie to koszt budowy, w dłuższej perspektywie przyniesie właścicielom budynków znaczące oszczędności na rachunkach za energię oraz zwiększy niezależność energetyczną i wartość samej nieruchomości. To krok w stronę budownictwa o niemal zerowym zużyciu energii.