Co to jest net billing i jak działa w praktyce?

Dla wielu właścicieli paneli fotowoltaicznych, termin "net billing" stał się ostatnio tematem numer jeden. To nowy system rozliczeń dla prosumentów, który zastąpił popularny net metering. Ale co dokładnie oznacza dla Twojego portfela i jak działa w praktyce? Przyjrzyjmy się bliżej temu, jak możesz optymalizować korzyści z własnej instalacji.

Co to jest net billing?

Net billing to system rozliczeń, w którym prosumenci, czyli osoby produkujące energię elektryczną na własne potrzeby, a następnie oddające jej nadwyżki do sieci, są rozliczani finansowo, a nie ilościowo. Oznacza to, że nadwyżka wyprodukowanej energii jest sprzedawana do sieci po określonej cenie rynkowej, natomiast w momencie zapotrzebowania na energię, jest ona kupowana z sieci po cenie detalicznej, obowiązującej u sprzedawcy. Ten model dotyczy głównie nowych instalacji fotowoltaicznych uruchomionych po 1 kwietnia 2022 roku.

Jak działa net billing w praktyce?

W praktyce działanie net billingu jest dość transparentne, choć wymaga zrozumienia kilku kluczowych mechanizmów. Kiedy Twoja instalacja fotowoltaiczna produkuje energię:

• W pierwszej kolejności energia jest zużywana na bieżące potrzeby Twojego domu – to tzw. autokonsumpcja. Im jest ona wyższa, tym mniej energii musisz kupić z sieci, a tym samym, tym większe oszczędności.
• Jeśli produkcja przewyższa bieżące zużycie, nadwyżka energii jest automatycznie wprowadzana do sieci energetycznej. Za tę energię otrzymujesz wynagrodzenie, które jest odzwierciedleniem jej wartości rynkowej.
• W momentach, gdy Twoja instalacja nie produkuje wystarczająco dużo energii (np. w nocy, w pochmurne dni), pobierasz ją z sieci, płacąc za nią standardową cenę detaliczną, tak jak każdy inny odbiorca.

Wartość energii sprzedawanej do sieci jest zazwyczaj ustalana na podstawie miesięcznej ceny rynkowej energii elektrycznej. Zebrane środki trafiają na Twoje konto depozytowe prosumenta, z którego następnie pokrywane są koszty zakupu energii z sieci.

Net billing kontra net metering – kluczowe różnice

Zrozumienie różnic między starym a nowym systemem jest kluczowe dla oceny opłacalności inwestycji w fotowoltaikę.

Stary system: net metering

W systemie net meteringu (obowiązującym do 31 marca 2022 roku) prosumenci rozliczali się na zasadzie tzw. opustów. Oznaczało to, że za 1 kWh energii oddanej do sieci mogli odebrać z niej 0,8 kWh (dla instalacji do 10 kWp) lub 0,7 kWh (dla instalacji powyżej 10 kWp) bez ponoszenia dodatkowych kosztów za samą energię. Było to proste i przewidywalne – sieć działała jak wirtualny "magazyn" energii.

Nowy system: net billing

Główna różnica polega na tym, że net billing jest rozliczeniem finansowym, a nie ilościowym. Nie oddajesz i odbierasz energii w stosunku procentowym, lecz sprzedajesz nadwyżki po cenie rynkowej i kupujesz braki po cenie detalicznej. To sprawia, że opłacalność instalacji w dużej mierze zależy od:

• ceny, po jakiej sprzedasz energię (zmienna rynkowa),
• ceny, po jakiej kupisz energię (zmienna detaliczna),
• poziomu Twojej autokonsumpcji.

Wpływ cen energii na opłacalność

Ceny energii elektrycznej mają bezpośredni i znaczący wpływ na opłacalność net billingu. W systemie net meteringu wahania cen miały mniejsze znaczenie, ponieważ rozliczenie było oparte na ilości energii. W net billingu sytuacja jest inna:

• Cena sprzedaży: Jest to cena rynkowa, która może się zmieniać z miesiąca na miesiąc, a nawet z godziny na godzinę (choć dla prosumentów najczęściej stosuje się średnią miesięczną). Jeśli ceny rynkowe są niskie, zysk ze sprzedaży nadwyżek będzie mniejszy.
• Cena zakupu: To cena detaliczna, którą płacisz za energię pobraną z sieci. Zazwyczaj jest ona wyższa niż cena, po której sprzedajesz swoje nadwyżki (obejmuje m.in. opłaty dystrybucyjne, marżę sprzedawcy).

Z tego powodu, w net billingu kluczowa staje się maksymalizacja autokonsumpcji. Im więcej wyprodukowanej energii zużyjesz na bieżąco, tym mniej musisz sprzedać po niższej cenie rynkowej i tym mniej kupić po wyższej cenie detalicznej. Rozwiązaniem, które zyskuje na popularności, są magazyny energii, pozwalające na przechowywanie nadwyżek i zużywanie ich w późniejszym czasie.

Praktyczny przykład działania net billingu

Wyobraźmy sobie prosumenta, Pana Jana, z instalacją fotowoltaiczną.

• W miesiącu wyprodukował 500 kWh energii.
• Z tego 200 kWh zużył na bieżąco (autokonsumpcja).
• Nadwyżka oddana do sieci to 500 kWh - 200 kWh = 300 kWh.
• Cena rynkowa sprzedaży energii w tym miesiącu wynosi 0,40 zł/kWh.
• Pan Jan sprzedał 300 kWh * 0,40 zł/kWh = 120 zł. Ta kwota zasila jego konto depozytowe.
• W tym samym miesiącu, w nocy i w pochmurne dni, Pan Jan pobrał z sieci 150 kWh energii.
• Cena detaliczna zakupu energii (z opłatami) wynosi 0,80 zł/kWh.
• Koszt zakupu energii to 150 kWh * 0,80 zł/kWh = 120 zł.

W tym przykładzie, Pan Jan ma zerowy bilans finansowy z tytułu obrotu energią z siecią (120 zł na koncie depozytowym pokryło 120 zł kosztów zakupu). Jego prawdziwa oszczędność pochodzi z 200 kWh autokonsumpcji, za którą nie musiał płacić. Gdyby nie miał fotowoltaiki, za te 200 kWh zapłaciłby 200 kWh * 0,80 zł/kWh = 160 zł. Dodatkowo, jeśli cena sprzedaży byłaby wyższa, np. 0,60 zł/kWh, to ze sprzedaży 300 kWh otrzymałby 180 zł, co dałoby mu nadwyżkę na koncie depozytowym.